อาคารเอื้อนอาชว์แถมถวัลย์ : นาฏศิลป์

         อาคารเอื้อนอาชว์แถมถวัลย์ เดิมเป็นเรือนพำนักของเจ้าจอมเอื้อน ธิดาคนสุดท้องของเจ้าพระยาสุรพันธ์พิสุทธิ์ (เทศ บุนนาค) กับท่านผู้หญิงอู่ (สกุลเดิม วงศาโรจน์) ซึ่งได้ถวายตัวเป็นพระสนมในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นลำดับสุดท้ายในจำนวนพี่น้องท้องเดียวกัน คือ เจ้าจอมมารดาอ่อน เจ้าจอมเอี่ยม เจ้าจอมเอิบ เจ้าจอมอาบ และเจ้าจอมเอื้อน หรือที่เรียกกันในหมู่ชาววังว่า "เจ้าจอมก๊กออ" และเจ้าจอมแถมผู้เป็นหลาน ก่อนที่จะย้ายไปพำนักที่เรือนใหม่ริมคลองสามเสน บนที่ดินพระราชทานที่เรียกว่า "สวนนอก" ปัจจุบันสำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ได้อนุรักษ์เรือนพำนักให้อยู่ในสภาพเดิม จัดแสดงเรื่องราวเกี่ยวกับนาฏศิลป์ ส่วนหนึ่งของแหล่งการเรียนรู้ 3 ศิลป์รัตนโกสินทร์
         ณ เรือนพำนักแห่งนี้ ถูกดัดแปลงให้เป็นแหล่งการเรียนรู้ด้านนาฏศิลป์ ตั้งแต่พัฒนาการแรกเริ่มของนาฏศิลป์แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ประวัติความเป็นมาของศิราภรณ์เครื่องสูง นาฏยศาสตราวุธ และเครื่องแต่งกายของตัวพระ ตัวนาง ตัวยักษ์ และตัวลิง หรือที่เรียกว่า การแต่งยืนเครื่อง ที่บอกเล่าถึงอิทธิพลต่างๆ ที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง รูปแบบการแต่งกายชนิดใหม่ ที่เพิ่มเติมเข้ามาตามพัฒนาการทางด้านนาฏศิลป์ในแต่ละยุคสมัย ภาพความวิจิตรงดงามของเครื่องแต่งกายตั้งแต่การตัดเย็บในแต่ละขั้นตอน แสดงให้เห็นถึงความเชื่อ ประเพณี และวิถีชีวิตของชาวไทย ซึ่งทั้งหมดได้ถูกนำเสนอในรูปแบบของจอ Torch Screen และสื่อมันติมีเดียสมัยใหม่ได้อย่างน่าสนใจ นอกจากนี้ยังมีเรื่องราวเกี่ยวกับนาฏศิลป์สวนสุนันทาที่โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน และยังเป็นสถานที่เก็บรักษาศีรษะครูในพิธีไหว้ครูนาฏศิลป์ของสวนสุนันทา ซึ่งเปรียบเสมือนสถานสถิตจิตวิญญาณของผู้สืบสานท่วงท่าแห่งนาฏยศิลป์รัตนโกสินทร์
         การจัดแสดงในอาคารเอื้อนอาชว์แถมถวัลย์ แบ่งออกเป็น 3 ส่วน ดังนี้
ส่วนที่ 1 ชั้นใต้ถุน
 - ห้องนาฏยรัตนโกสินทร์
- ห้องนาฏยศาสตราวุธ
- ห้องนาฏยศิลป์สวนสุนันทา
ส่วนที่ 2 ชั้น 1
- ห้องนาฏยสาระ
- ห้องนาฏยพัสตราภรณ์
ส่วนที่ 3 ชั้น 2
- ห้องนาฏยประดิษฐ์
- ห้องนาฏยศิลปิน
- ห้องประวัติเจ้าจอมเอื้อน
- ห้องนาฏยบูชา
ประวัติ เจ้าจอมเอื้อน ในรัชกาลที่ 5
         เจ้าจอมเอื้อน เป็นธิดาคนสุดท้องของเจ้าพระยาสุรพันธ์พิสุทธิ์ (เทศ บุนนาค) กับท่านผู้หญิงอู่ (สกุลเดิม วงศาโรจน์) เกิดเมื่อปี พ.ศ. 2430 ที่จังหวัดเพชรบุรี เป็น มีพี่น้องร่วมมารดาเดี่ยวกัน 14 คน จากทั้งหมด 62 คน ต่อมาได้ถวายตัวเป็นพระสนมในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งเป็นลำดับสุดท้ายในจำนวนพี่น้องท้องเดียวกัน คือ เจ้าจอมมารดาอ่อน เจ้าจอมเอี่ยม เจ้าจอมเอิบ เจ้าจอมอาบ และเจ้าจอมเอื้อน หรือที่เรียกกันในหมู่ชาววังว่า "เจ้าจอมก๊กออ"
         เจ้าจอมเอื้อน นับว่าเป็นผู้หนึ่งที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดปรานอยู่มิใช้น้อย ดังเห็นได้จาก เมื่อมีการตั้งระเบียบประเพณีการถวายงานของพระสนมกำนัลขึ้นมานั้น เจ้าจอมเอื้อนได้เป็นหนึ่งในแปดคนที่ตั้งให้เป็นหัวหน้าโดยเรียกว่า "พระสนม" เป็นรุ่นแรกคู่กันกับเจ้าจอมเอิบ ส่วนผู้ช่วยนั้นเรียกว่า "พระกำนัล" โดยมีเจ้าจอมอาบเป็นหนึ่งในพระกำนัลที่ทรงตั้งรุ่นแรก และเมื่อคราวที่ประพาสยุโรปครั้งที่ 1 ทรงฝากฝังห่วงใยเจ้าจอมเอื้อนเรื่องสุขภาพ ให้สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ช่วยเป็นธุระดูแลแทน ดังพระราชหัตถเลขาความว่า
"ในเวลานี้ มีผู้ที่เป็นกำมลอ คือ เจ้าสาย หญิงกลาง หญิงเล็ก นางเอื้อน นางสดับ อีกคนหนึ่งไม่สู้กำมลอ แต่ท่าทางจะมีโรค ฉันกำลังให้ตาอ้วนรักษาอยู่ แต่ตาอ้วนแกจะไปกับฉันเสีย จะกินยาหมอ ซึ่งไม่ได้อยู่ ถ้าอาการเปลี่ยนแปลงไป ก็ไม่มีท่าทางที่จะแก้ไข"
         ในด้านความสามารถ เจ้าจอมเอื้อนจัดว่าเป็นผู้ที่มีฝีมือในการถ่ายภาพและสามารถอัดล้างภาพได้ด้วยตนเอง เช่นเดียวกับเจ้าจอมเอิบผู้เป็นพี่ เมื่อการประกวดภาพถ่ายในงานวัดเบญจมบพิตร ระหว่าง 9 - 13 ธันวาคม ร.ศ. 124 นั้น รูปที่ 306 ของเจ้าจอมเอื้อนได้รับคะแนนโหวตเป็นลำดับที่ 15 คะแนนเฉือนเจ้าจอมเอิบผู้พี่ซึ่งได้คะแนนเป็นลำดับที่ 18 ไปนิดเดียว นอกจากนี้ยังมีความสามารถในด้านอื่นๆ เช่น การเล่นไวโอลิน ถักนิตติ้ง โครเชต์ และเล่นแบดมินตัน ภายหลังเมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคต เจ้าจอมเอื้อนและเจ้าจอมแถมผู้เป็นหลาน ได้มาพำนักในสวนสุนันทา ก่อนจะย้ายไปพำนักที่เรือนสร้างใหม่ริมคลองสามเสน บนที่ดินพระราชทานที่เรียกว่า "สวนนอก" โดยสร้างอยู่ระหว่างเรือนเจ้าจอมเอี่ยมกับเรือนเจ้าจอมอาบ
          ในบั้นปลายชีวิต เจ้าจอมเอื้อใช้เวลาหมดไปกับการเลี้ยงดูบรรดาหลานๆ ในสกุลบุนนาค และพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ขั้นสูงไม่น้อยหน้าเจ้าจอมผู้ใด คือ ได้รับพระราชทานตราทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ท.จ.ว.) ถึงแก่อสัญกรรมเมื่อ พ.ศ. 2470 ด้วยอาการลิ้นหัวใจรั่วอย่างสงบ สิริอายุได้ 40 ปี และได้รับพระราชทานเพลิงศพ ณ สุสานหลวง วัดเทพศิรินทราวาส สมเกียรติยศแห่งฐานะ
ภาพการจัดแสดงภายในอาคารเอื้อนอาชว์แถมถวัลย์ : นาฏศิลป์
นาฏศิลป์

ด้านหน้าอาคารเอื้อนอาชว์แถมถวัลย์ :

ส่วนที่ 1 ชั้นใต้ถุน

- ห้องนาฏยรัตนโกสินทร์

ส่วนที่ 1 ชั้นใต้ถุน

- ห้องนาฏยศาสตราวุธ

ส่วนที่ 2 ชั้น 1

- ห้องนาฏยสาระ
- ห้องนาฏยพัสตราภรณ์

ส่วนที่ 2 ชั้น 1

- ห้องดุริยรัตนโกสินทร์ 1-3

ส่วนที่ 2 ชั้น 1

- ห้องดุริยรัตนโกสินทร์ 1-3

ส่วนที่ 3 ชั้น 2

###

ส่วนที่ 3 ชั้น 2

- ห้องดุริยกวีศรีรัตนโกสินทร์
- ห้องดนตรีแห่งสวนสุนันทา

- ห้องพระประวัติ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุฑารัตนราชกุมารี

- ห้องเจ้าจอมเอื้อน

- ห้องนาฏยบูชา

สถิติเข้าชม